🔶فضیلت اخلاقی در کسب وکار

اکثر ما وقتی یک فعالیت مثبت در یک کسب وکار می بینیم، مثلا برخورد خوب یک فروشنده، سیاست مشتری مدارانه یک شرکت، خوش قولی یک تامین کننده و دهها نمونه دیگر، از آن به عنوان یک رفتار اخلاقی یاد می کنیم. ولی آیا این رفتارها در کسب وکار که با هدف افزایش سودآوری بنگاه انجام می شود والبته به توصیه هر مشاور کسب وکار یک فعالیت پسندیده است، یک فضیلت اخلاقی محسوب می شود؟

اگر از امانوئل کانت، فیلسوف معروف بپرسیم نظر او متفاوت است: از نظر کانت، معیار درست بودن یک کار یا به زبان دقیق تر معیار تعیین فضیلت (Virtue) یا ارزش اخلاقی یک کار، انگیزه انجام آن کار هست. از نظر ایشان کارهایی که با هدف ارضاء کردن انگیزه های بیرونی و یا امیال صرفا غریزی انجام میشوند فاقد ارزش اخلاقی هستند. مثلا اگر کسی درس می خواند که پولدار بشود، درس خواندنش فاقد ارزش اخلاقی هست. یا اگر کسی پشت چراغ قرمز توقف می کند که جریمه نشود، کارش هیچ فضیلتی ندارد. به نظر کانت، کاری فضیلت دارد که با انگیزه انطباق با اصول درونی تعیین شده توسط خود فرد انجام بشود. مثلا اگر کسی به این دلیل درس می خواند که فکر می کند علم و دانش ارزشمنداست و علم آموزی را به عنوان یک اصل اساسی در زندگی پذیرفته است، درس خواندن کار ارزشمندی ست. یا اگر کسی پشت چراغ قرمز می ایستد چون احترام به قانون را به عنوان یک اصل درونی و استثناءناپذیر برای خودش قرار داده است، کارش دارای فضیلت است. به عبارت دیگر نیّت درونی یک بیزنس من، کارآفرین، سیاستمدار، کارمند و هر شهروند عادی جامعه، تعیین کننده فضیلت اخلاقی رفتار اوست.

🔷حال این سوال پیش می آید که برای مدیریت یک سیستم، کسب وکار و یا جامعه، باید فقط روی انگیزه های درونی افراد متمرکز بود؟ و یا باید فقط از انگیزاننده های بیرونی مثل سیستم پاداش و بهره برد؟
اخیرا در یکی از خرده فروشگاه های زنجیره ای موفق کشور، در قالب یک سیستم پاداش، مسابقه ای بین کارکنان کل شعبات برای کسانی که بتوانند تعداد بالاتری فاکتور ۵٠٠ هزار تومانی برای مشتریان صادرکنند برگزار شد! نتیجه، افزایش قابل توجه فروش در تعداد مناسبی از شعبات بود. خب، هدف افزایش فروش محقق شده بود! حال، برای برخی از اعضای هیات مدیره این ابهام ایجاد شده بود که پس چرا تا کنون این رفتار شکل نگرفته است؟ و فقط با اعلام این مشوق این رفتار سر زده است؟
🔴پاسخ این است که برای ساختن سازمانهای بالنده و به تعبیر جیم کالینز سازمانهای متعالی، نمی توان فقط به مشوق های بیرونی سیستمی بسنده کرد.
همچنین نمی توان همواره به این امیدوار بود که فضائل اخلاقی خود کارکنان باعث اصلاح و بهبود رفتار می شود!

🔵باید همزمان ضمن طراحی سیستم هایی مبتنی بر مشوق های بیرونی که کارکنان و سازمان ها را به رفتارهای مناسب سوق می دهد، بر توسعه انگیزه های نفیس اخلاقی درون فردی نیز تاکید کرد. در آن صورت است که رفتارهایی مثل مردم داری، احترام به مشتری، رعایت تعهدات، خوش قولی و … همه می تواند علاوه بر یک رفتار زیبا، یک فضیلت اخلاقی نیز محسوب شود.

برچسب‌ها, , ,

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *